Çocukların Dijital Güvenliği İçin “Yaş Sınırı” Çağrısı

Türkiye Yeşilay Cemiyeti, çocukların dijital dünyada karşı karşıya kaldığı risklere ilişkin değerlendirmelerde bulundu. 1 Kasım 2026 itibarıyla yürürlüğe girecek düzenlemeyle 15 yaşını doldurmamış çocuklara sosyal ağ hizmeti sunulmaması, 15 yaşını dolduran çocuklar için ise yaşlarına uygun hizmetlerin geliştirilmesi ve ebeveyn denetim araçlarının güçlendirilmesi öngörülüyor.

Yeşilay, düzenlemeyi çocukların dijital ortamdaki güvenliği açısından önemli bir başlangıç olarak değerlendirirken, yalnızca yaş sınırının yeterli olmayacağını vurguladı.

DİJİTAL TASARIMLAR ÇOCUKLARI ETKİLEYEBİLİYOR

Yeşilay’ın açıklamasında, çocukların dijital dünyada karşılaştığı risklerin yalnızca ekran başında geçirilen süreyle sınırlı olmadığı belirtildi.

Sonsuz kaydırma, otomatik oynatma, sürekli bildirimler ve kişiselleştirilmiş içerik önerileri gibi özelliklerin kullanıcıları daha uzun süre çevrim içi tutmayı hedefleyebildiğine dikkat çekildi. Bu tür tasarımların çocukların dikkat, uyku düzeni, sosyal ilişkileri ve dijital iyi oluşları üzerinde olumsuz etkiler oluşturabileceği ifade edildi.

ÇOCUK HESAPLARI İÇİN DAHA GÜÇLÜ KORUMA

Yeşilay, çocukların dijital platformlarda daha güvenli bir deneyim yaşayabilmesi için çeşitli önerilerde bulundu.

Çocuk ve genç hesaplarında yaşa göre kullanım sınırlarının oluşturulması, gece saatlerinde erişimin sınırlandırılması ve okul saatlerinde bildirimlerin azaltılması çağrısı yapıldı. Ayrıca sonsuz kaydırma ve otomatik oynatma gibi özelliklerin çocuk hesaplarında sınırlandırılması gerektiği belirtildi.

Algoritmik öneri sistemlerinin de kullanım süresini artırmak yerine çocukların güvenliği, gelişimi ve yaşlarına uygunluk ilkeleri doğrultusunda tasarlanması gerektiği kaydedildi.

ZARARLI İÇERİKLERE KARŞI DENETİM ÇAĞRISI

Yeşilay, çocuk hesaplarında siber zorbalık, cinsel istismar, şiddet, nefret söylemi, kendine zarar verme, yeme bozuklukları, yasa dışı bahis ve kumar ile alkol, tütün ve uyuşturucu maddeleri özendiren içeriklere karşı daha güçlü önlemler alınmasını istedi.

Çocuklara yönelik kişiselleştirilmiş reklamların sınırlandırılması ve yaşa uygun olmayan ticari içeriklerin çocuklara ulaşmasının engellenmesi gerektiği de vurgulandı.

ŞEFFAFLIK VE BAĞIMSIZ DENETİM GEREKİYOR

Açıklamada, çocukların dijital güvenliğine ilişkin önlemlerin yalnızca teknoloji şirketlerinin gönüllü uygulamalarına bırakılmaması gerektiği ifade edildi.

Platformların çocuk hesaplarında kullandıkları tasarım tercihleri, algoritmik öneri sistemleri, reklam uygulamaları ve risk azaltma yöntemlerinin bağımsız denetime açık olması gerektiği belirtildi. Ayrıca şirketlerden çocukların dijital güvenliğine ilişkin düzenli ve standartlaştırılmış şeffaflık raporları yayımlamaları istendi.

YAŞ DOĞRULAMADA MAHREMİYET VURGUSU

Yeşilay, yaş doğrulama sistemlerinin çocukların korunmasına katkı sağlayabileceğini ancak bu süreçte kişisel verilerin gereğinden fazla toplanmaması gerektiğine dikkat çekti.

Yaş doğrulama mekanizmalarının veri minimizasyonu, güvenlik, mahremiyet ve kişisel verilerin korunması ilkeleri doğrultusunda hazırlanması gerektiği ifade edildi.

“ÇOCUĞA TELEFONU BIRAK DEMEK YETMEZ”

Yeşilay, çocukların dijital güvenliğinin yalnızca ailelerin sorumluluğunda olmadığını belirterek aile, okul, kamu kurumları, akademi, sivil toplum ve teknoloji şirketlerinin ortak hareket etmesi gerektiğini vurguladı.

Ailelere yönelik dijital ebeveynlik desteğinin yaygınlaştırılması, okullarda dijital okuryazarlık ve güvenli internet eğitimlerinin güçlendirilmesi gerektiği belirtildi.

Yeşilay, Türkiye’de 15 yaş altına yönelik düzenlemeyi desteklediğini açıklarken, bu adımın güvenli tasarım standartları, bağımsız denetim, şeffaflık, mahremiyet güvenceleri ve etkili koruma mekanizmalarıyla tamamlanması gerektiğini bildirdi.